Denizli’nin Doğal Hazinesi Çameli’den Yeni Bir Tür: Çameli Pelemiri Bilim Dünyasında!
blogteknoloji.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine dair heyecan verici bir gelişmeyi duyurmaktan mutluluk duyarız. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü Çameli ilçesinden, bilim literatürüne yeni bir bitki türü kazandırıldı. Emekli bir fen bilgisi öğretmeni olan Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşü sırasında keşfettiği bu eşsiz bitki, yapılan detaylı incelemeler sonucunda bilim dünyasına ‘Cephalaria cameliensis’ adıyla tanıtıldı. Türkçe adı ise ‘Çameli pelemiri‘ olarak belirlendi.
Keşif Süreci ve Bilimsel Tanımlama
Türkiye’nin florası, bilim insanlarının titiz çalışmaları sayesinde sürekli olarak yeni türlerle zenginleşiyor. Bu son keşif, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları sırasında ortaya çıktı. Yaklaşık iki yıl süren arazi ve laboratuvar çalışmaları sonucunda, bu bitkinin daha önce tanımlanmamış yeni bir tür olduğu anlaşıldı.
Bilimsel Analizler ve Türün Özellikleri
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi.”
Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda, ‘Çameli pelemiri‘nin yaprak yapısı, çiçek özellikleri ve genel görünümüyle Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi yakın akraba türlerden belirgin şekilde ayrıldığı tespit edildi. Moleküler analizler de bu ayrımı güçlü bir şekilde destekleyerek, türün bağımsız bir takson olduğunu doğruladı.
‘Çameli Pelemiri’ Tehlike Altında Olabilir!
Prof. Dr. Yıldırım, türün yaşam alanına dair önemli bilgiler de paylaştı: “Araştırma sonuçlarına göre Cephalaria cameliensis, yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasında yer alan dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre arasındaki habitatlarda yayılış gösteriyor.” Türün sınırlı yaşam alanı ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı göz önüne alındığında, türün IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor. Bu durum, doğaseverler ve yetkililer için acil önlem alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye’nin Biyoçeşitliliğine Değerli Bir Katkı
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil ediliyor ve Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumunda. Son tanımlanan ‘Çameli pelemiri‘ ve Cephalaria dumanii türlerinin eklenmesiyle Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısı 49’a yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun zengin biyoçeşitliliğini ve endemizm oranının yüksekliğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Prof. Dr. Yıldırım, Çameli halkının doğaya olan duyarlılığına da vurgu yaparak, “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.” dedi. Çalışmaların gerçekleşmesinde verdikleri desteklerden dolayı Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkürlerini iletti.
blogteknoloji.com.tr olarak, bu tür keşiflerin Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zengin biyoçeşitliliğini ortaya çıkarması açısından büyük önem taşıdığını düşünüyoruz. Doğanın saklı güzelliklerini gün yüzüne çıkaran bu tür çalışmaların devamını diliyoruz.
